EVLAT EDİNME

       Evlat edinmenin toplumsal ve kişisel yarar veya zararları
sosyolog ve psikologların ilgi alanına girmekle burada evlat
edinmeyi düşünenlere bunun yasal prosedür  hakkında biraz bilgi
vermek amaçlanmıştır.

1-Genel olarak;
Öncelikle kimler evlat edinebilir sorusuna bir cevap arayalım.
Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki, bir küçüğün evlât edinilmesi,
evlât edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması
koşuluna bağlıdır. Ayrıca evlât edinmenin küçüğün yararına
bulunması ve evlât edinenin diğer çocuklarının yararlarının
hakkaniyete aykırı bir biçimde zedelenmemesi de gerekir.

2- Şartları;
    Ayrıca aşağıdaki hususlarında gerçekleşmesi aranır.

*En az beş yıllık evli, 30 yaşından büyük evliler birlikte evlat
edinebilirler yani evlat edinmek için evlilerde iki eşinde rızası
gereklidir. Fakat otuz yaşını doldurmuş olan eş, diğer eşin ayırt
etme gücünden  sürekli olarak yoksunluğunu veya iki yılı aşkın
süredir beri nerede olduğunun bilinmediğini ya da mahkeme
kararıyla iki yılı aşkın süreden beri eşinden ayrı yaşamakta olması
nedeniyle birlikte evlât edinmesinin mümkün olmadığını ispat
ederse, tek başına evlât edinebilir.

*Ayrıca en az iki yıllık evli olup 30 yaşını doldurmuş olan eş diğer
eşin çocuğunu evlat edinebilir.

*Evli olmayanlar ise 30 yaşını doldurmuş ise evlat edinebilir.

*Evlât edinilenin, evlât edinenden en az onsekiz yaş küçük olması
şarttır.

*Ayırt etme gücüne sahip olan küçük , rızası olmadıkça evlât
edinilemez.

*Vesayet altındaki küçük, ayırt etme gücüne sahip olup olmadığına
bakılmaksızın vesayet dairelerinin izniyle evlât edinilebilir.

*Evlat edinilecek küçüğün ana ve babasının da rızası gerekir. Bu
rıza küçüğün veya ana ve babasının oturdukları yer
mahkemesinde sözlü veya yazılı olarak açıklanarak tutanağa
geçirilir. Küçüğün ana babası bu rızayı evlatlık olarak alacaklar belli
olmadan da verebilir. Fakat bu rıza çocuğun doğumundan sonra
altı hafta geçmeden verilemez. Tutanakla verilen rıza tutanağa
geçirilme tarihinden itibaren altı hafta içinde aynı şekilde yani
mahkemede geri alınabilir. Rızadan vazgeçip tekrar razı olanlar için
artık rızadan dönüş yoktur. Geri almadan sonra yeniden verilen
rıza artık kesindir.

*Ana veya babadan bir tanesinin kim olduğu veya uzun süreden
beri nerede oturduğu bilinmiyorsa, ayırt etme gücünden sürekli
olarak yoksun bulunuyorsa, veya küçüğe karşı özen gösterme  
yükümlülüğünü yeterince yerine  getirmiyorsa artık onun rızası
aranmaz. Diğerinin rızası ile de küçük evlatlık verilebilir.

*Küçük, ilerde evlât edinilmek amacıyla bir kuruma yerleştirilir ve
ana ve babadan birinin rızası eksik olursa, evlât edinenin veya
evlât edinmede aracılık yapan kurumun isteği üzerine ve kural
olarak küçüğün yerleştirilmesinden önce, onun oturduğu yer
mahkemesi bu rızanın aranıp aranmamasına karar verir
Diğer durumlarda,  bu konudaki karar evlât edinme işlemleri
sırasında verilir
Ana ve babadan birinin küçüğe karşı özen yükümlülüğünü
yeterince yerine getirmemesi sebebiyle rızasının aranmaması
hâlinde, bu konudaki karar kendisine yazılı olarak bildirilir.



3-Özel Durumlar;
      Evlât edinenin altsoyu  bulunmaması koşuluyla, ergin veya
kısıtlılar aşağıdaki hâllerde evlât edinilebilir.

*Bedensel veya zihinsel özrü sebebiyle sürekli olarak yardıma
muhtaç ve evlât edinen tarafından en az beş yıldan beri bakılıp
gözetilmekte ise,

* Evlât edinen tarafından, küçükken en az beş yıl süreyle bakılıp
gözetilmiş ve eğitilmiş ise,

* Diğer haklı sebepler mevcut ve evlât edinilen, en az beş yıldan
beri evlât edinen ile aile hâlinde birlikte yaşamakta ise

* Evli bir kimse ancak eşinin rızasıyla evlât edinilebilir.

* Bunlar dışında küçüklerin evlât edinilmesine ilişkin hükümler
kıyas yoluyla  uygulanır.

4- Evlat Edinmenin Sonuçları;
* Ana ve babaya ait olan tüm haklar ve yükümlülükler evlât
edinene geçer.

*Evlâtlık, evlât edinenin mirasçısı olur.

*Evlâtlık küçük ise evlât edinenin soyadını alır. Evlât edinen isterse
çocuğa yeni bir ad verebilir. Ergin olan evlâtlık, evlât edinilme
sırasında dilerse evlât edinenin soyadını alabilir.

*Eşler tarafından birlikte evlât edinilen ve ayırt etme gücüne sahip
olmayan küçüklerin nüfus kaydına ana ve baba adı olarak evlât
edinen eşlerin adları yazılır.

*Evlâtlığın, miras ve başka haklarının zedelenmemesi, aile
bağlarının devam etmesi için evlâtlığın naklen geldiği aile kütüğü
ile evlât edinenin aile kütüğü arasında her türlü bağ kurulur. Ayrıca
evlâtlıkla ilgili kesinleşmiş mahkeme kararı her iki nüfus kütüğüne
işlenir.

*Evlât edinme ile ilgili kayıtlar, belgeler ve bilgiler mahkeme kararı
olmadıkça veya evlâtlık istemedikçe hiçbir şekilde açıklanamaz.

5-Evlatlık ilişkisinin kurulaması;

Evlât edinmeye, ancak esaslı sayılan  her türlü durum ve  
koşulların kapsamlı biçimde araştırılmasından, evlât edinen ile
edinilenin dinlenmelerinden ve gerektiğinde uzmanların görüşünün
alınmasından sonra mahkemece karar verilir. Araştırmada özellikle
evlât edinen ile edinilenin kişiliği ve sağlığı, karşılıklı ilişkileri,
ekonomik durumları, evlât edinenin eğitme yeteneği, evlât
edinmeye yönelten sebepler ve aile ilişkileri ile bakım ilişkilerindeki
gelişmelerin açıklığa kavuşturulması gerekir. Evlât edinenin altsoyu
varsa, onların evlât edinme ile ilgili tavır ve düşünceleri de
değerlendirilir.

Evlat edinmeye mahkemece karar verilir dedik, bu mahkeme evlât
edinenin oturma yeri; birlikte evlât edinmede eşlerden birinin
oturma yeri mahkemesidir. Mahkeme kararıyla birlikte evlâtlık
ilişkisi kurulmuş olur.

Evlât edinme başvurusundan sonra evlât edinenin ölümü veya
ayırt etme gücünü kaybetmesi, diğer koşullar bundan
etkilenmediği takdirde evlât edinmeye engel olmaz.
Başvurudan sonra küçük ergin olursa, koşulları daha önceden
yerine getirilmiş olmak kaydıyla küçüklerin evlât edinilmesine ilişkin
hükümler uygulanır.

Küçüklerin evlât edinilmesine ilişkin aracılık faaliyetleri, ancak
Bakanlar Kurulunca yetki verilen kurum ve kuruluşlarca yapılır.


6- Evlatlık İlişkisinin Kaldırılması;

Rızası alınması gereken kişilerden yasal bir nedene dayanmaksızın
rıza alınmamışsa, bu kişiler küçüğün menfaati bunun sonucunda
ağır biçimde zedelenmeyecekse, hâkimden evlâtlık ilişkisinin
kaldırılmasını isteyebilirler.

Ayrıca, evlât edinme esasa ilişkin diğer noksanlıklardan biriyle
sakatsa, Cumhuriyet savcısı veya her ilgili evlâtlık ilişkisinin
kaldırılmasını isteyebilir. Noksanlıklar bu arada ortadan kalkmış
veya sadece usule ilişkin olup ilişkinin kaldırılması evlâtlığın
menfaatini ağır biçimde zedeleyecek olursa, bu yola gidilip evlatlık
ilişkisi kaldırılamaz.
Evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını dava ha
kkı, evlâtlık ilişkisinin kaldırılması sebebinin öğrenilmesinden
başlayarak bir yıl ve her hâlde evlât edinme işleminin üzerinden
beş yıl geçmekle düşer.


Av. Hayati ŞAHİN




1*
Ayırt etme gücün: akla uygun davranma yeteneği
2*18 yaşından küçükler
3* Altsoy: çocuğu veya çocuklarının çocuğu veya onların çocukları.


Son Not: Anlaşılmayacak kısımlar illaki vardır.
Bununla ilgili sorularınızı site yönetimine bildiriniz,
Bize ulaşır.